مدیر حوزه‌ علمیه خواهران استان فارس

خدا را در معرض سوگند‌های خود قرار ندهید

شناسه خبر : 61282

1397/03/22

تعداد بازدید : 57

 خدا را در معرض سوگند‌های خود قرار ندهید
مدیر حوزه‌ علمیه خواهران استان فارس با اشاره به آیه ۲۲۴ سوره بقره گفت: طبق آیات قرآن نباید خداوند را در معرض سوگند‌های خود قرار دهیم.

به گزارش پایگاه خبری-اطلاع‌رسانی حوزه‌های علمیه خواهران، آیت‌الله علی شیخ موحد، مدیر حوزه علمیه خواهران استان فارس، در جلسه تفسیر قرآن كریم خود در مدیریت استان  با اشاره به آیه ۲۲۴ سوره بقره «وَلا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لأیْمَانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَیْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ؛ و خدا را دستاویز سوگندهاى خود قرار مدهید تا [بدین بهانه] از نیكوكارى و پرهیزگارى و سازش‏ دادن میان مردم [باز ایستید] و خدا شنواى داناست»، گفت: گاهی اوقات شأن نزول‌های آیه باعث می‌شود کمک به تفسیر یا ترجمه آیه شود.
وی با بیان اینكه شأن نزول این آیه نیز باعث شده معنای آیه را به نحوی که روایت بوده، انجام شود، افزود: میان داماد و دخترِ یکى از یاران پیامبر(ص) به نام عبداللّه‌بن رواحه اختلافى روى داد، عبدالله سوگند یاد کرد که براى اصلاح کار آن‌ها هیچ‌گونه دخالتى نکند و در این راه گامى بر ندارد. آیه فوق نازل شد و این گونه سوگندها را ممنوع و بى اساس قلمداد کرد.
آیت‌الله شیخ موحد با تأكید بر اینكه طبق آیات قرآن نباید خداوند را در معرض سوگندهای خود قرار دهیم، گفت: معنای آیه با توجه این روایت می‌شود «قسم نخورید که خوبی نکنید، تقوا نکنید و اصلاح نکنید» نظیر «لا»ی تقدیری در قرآن در آیه ۱۷۶ سوره نسا مشاهده می‌شود، که می‌فرماید «... یبَینُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا...؛... خدا براى شما توضیح مى‏ دهد تا مبادا گمراه شوید...».

اشاره به قسم‌های بی‌اثر
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران فارس ادامه داد: در ادبیات عرب وقتی کلمه «اَنْ» بر سر فعلی می‌آید، می‌توان «لا» را حذف کرد. بنابراین «اَنْ تَضِلُّوا» بوده اَنْ لا تَضِلُّوا و «أَنْ تَبَرُّوا» بوده أَنْ لا تَبَرُّوا. این معنا بر اساس روایت ذکر شده در شأن نزول آیه است که یعنی قسم در اسلام و فقه شیعه بر اساس رجحان متعلقش اثر دارد. یعنی اگر شخصی قسمی بخورد که متعلقش رجحان نداشته باشد قسم منعقد نمی‌شود (قسم کلا قسم) مثل این است که اصلاً قسم نخورده باشد. مثلاً قسم بخورد که زکات را نپردازد؛ پس آنچه متعلق قسم است و شخص بر آن قسم می‌خورد، از نظر شرعی رجحان نداشته باشد یعنی واجب یا مستحب یا مکروه یا حرام نباشد. این قسم‌ها بی‌اثر است.
وی با بیان اینكه معنای آیه مذكور این‌طور می‌شود که اگر قسم‌های این چنینی خوردید، بی‌اثر است، در عین حال این نكته را یادآور شد كه اما این ظاهر آیه نیست. درست است شأن نزول اینگونه بیان شده اما این آیه مطلب مهم‌تری را بیان می‌کند که در نظام اجتماعی مورد توجه است.
آیت‌الله شیخ موحد ادامه داد: به‌نظر می‌رسد در اینجا هیچ تقدیر «لا»یی وجود ندارد. معنای آیه این است که «خدا را در معرض سوگندهای خود قرار ندهید!» عرضه یعنی در معرض قرار دادن. أیْمَانِ تعهداتی است که بشر می‌بندد و قرآن این نکته را بیان می‌کند که شما در تعهداتتان اسم خدا را نیاورید یعنی خدا را در معرض تعهد قرار ندهید.(چرا؟) انسان‌ها خودشان و حرفشان ذی ارزش است. اگر اسم خدا را بیاورند یعنی ارزش خودشان را نادیده گرفتند.

تلاش نكنید به کمک اسم خدا، حرف ناصحیح خود را صحیح کنید
مدیر مركز حوزه‌های علمیه خواهران فارس یادآور شد: وقتی شخصی می‌خواهد به‌واسطه قسم خوردن و استفاده از اسم خدا حرفش را اثبات کند، سخن و شخصیت خود را از ارزش انداخته، در حالی که قسم خوردن لزومی ندارد. این قسم خوردن در قرآن نهی شده که خدا را معرض قرار ندهید برای اینکه حرف خود را بقبولانید. چون آن حرف یا درست است یا درست نیست. اگر درست باشد، صحت حرف، دلیل قبول آن است وگرنه درست نیست. پس نخواهید به کمک اسم خدا، حرف ناصحیح خود را صحیح کنید.

دستور عجیب قرآن در تربیت
وی با بیان اینكه یک دستور عجیبی در قرآن راجع به تربیت وجود دارد، گفت: در هر موضوعی که خداوند آن را نهی کرده، در مقابل بیان کرده که چه کاری را انجام دهید. اگر غیر از این باشد، تربیت ناقص است.
آیت‌الله شیخ موحد ادامه داد: قرآن می‌گوید خدا را در معرض اهدافتان قرار ندهید و از خدا مایه نگذارید. راه مثبتش این است که خوبی کنید، تقوا پیشه کنید و اصلاح کنید. این سه باهم اعجاز قرآن است. قرآن نهی کرده و می‌گوید خدا را در معرض اهدافتان قرار ندهید که اعتبار خودتان از بین می‌رود. به‌جای آن، اول تعقل را به‌کار ببرید. چون عقل کار خوب را قبول می‌کند و فطرت بشر این‌گونه است.

اگر انسان به دنبال خوبی برود، دروازه‌های تقوا به روی او باز می‌شود
وی اضافه كرد: جنبه دوم یک اصل دینی است که اگر انسان به‌دنبال خوبی بود دروازه‌های تقوا به روی او باز می‌شود چون نفسش کنار می‌رود. همیشه دنبال خوبی رفتن با نفس دو مورد از هم جداست. مردان صالح علت کارشان را نمی‌گویند برای اینکه منت نگذارند. پس کار خوب کنید و خودنمایی هم نکنید، فقط راست بگویید، منت هم نگذارید، لذا می‌گوید به کار خوب جهت بدهید و جهت خوب دادن این است که منت در آن نباشد، خودنمایی در آن نباشد و با تقوا سازگار باشد.

هر کار به موقع و به اندازه‌ای اصلاح است
آیت‌الله شیخ موحد با تأكید بر اینكه هر کار به موقع و به اندازه‌ای اصلاح است، اما هر خوبی، اصلاح نیست، گفت: اصلاح شبیه احسان است؛ هر وقت کار خوب جنبه منفی نداشت، اصلاح است، لذا کار خوب کنید؛ منت نگذارید و این کار خوب بجا باشد.
وی با بیان اینكه قرآن اعجاز کلمه است، می‌گوید «بَینَ‌الناس» یعنی همه مردم و این روش زندگی بین همه مردم است، گفت: تفسیر کبیر فخر رازی «وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» را یک تهدید و تحذیر می‌داند. یعنی بشر بداند که اهل مخفی کاری نمی‌تواند باشد و خیال نکند کسی نمی‌بیند.

نتیجه سمیع و علیم بودن خدا چیست؟
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران فارس با یادآوری اینكه این آیه دو مورد از صفات خداوند یعنی سمع خدا و علم خدا را باهم ذکر می‌کند، گفت: اول آن دستورت را داد بعد می‌گوید بدان همان خدایی که نباید عرضه ایمان قرار داده شود، هم شنواست و هم دانا. سمیع یعنی خدا جزای تمام کارهای انسان را چه خوب و چه بد می‌دهد.
آیت‌الله شیخ موحد یادآور شد: نتیجه شنوایی خداوند این است که انسان نتیجه عمل خود را چه خوب چه بد می‌فهمد؛ علیم یعنی اگر انسان در ظاهر دروغ گفت ولی باطن چیز دیگری بود خدا می‌داند و این غیر از سمیع است و علیم است. سمیع و علیم هر دو صفت مشبه است یعنی هیچ‌وقت قطع نمی‌شود و همیشه این دو صفت همراه خداست.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران فارس در پایان گفت: مجموع آیه به این معناست که در جهان این حکومت برپاست که بِر و تقوا و اصلاح همراه با پاسبانی خدا است.